HARPER OPPFORDRER TIL AVENGERS-BOIKOTT (25.04.12 )
På fredag er det norgespremiere for spillefilmen “The Avengers”. Morten Harper er klar i sin tale. Han oppfordrer til boikott av filmen med Marvel-superhelter.
Når “The Avengers” inntar norske kinosaler 27. april, blir det uten tegneseriekritikeren Morten Harper blant publikum. Harper kommer til å boikotte spillefilmen, og i en artikkel i dagens utgave av Dagens Næringsliv skriver han at han dermed følger en oppfordring fra den amerikanske serieskaperen James Sturm. Sturm hevder at det er forlaget Marvel som er den egentlige superskurken i historien om “The Avengers”, og han viser til at de viktigste av Marvels karakterer ble utformet av Jack Kirby, som verken fikk opphavsrett eller royalties på inntektene som Marvel har hatt gjennom mange tiår.
Morten Harper mener at James Sturm trolig har rett i det.
-Forlagsredaktøren Stan Lee skrev seriene, men manusene var korte synopsis som gjorde tegneren til både medforfatter og regissør. Teksten ble skrevet etter at tegningene var ferdig. Etter Fantastic Four, X-Men, Hulk og Thor, laget de i 1963 ensembleserien «The Avengers». Forlagets offisielle versjon er at Stan Lee skapte Marveluniverset. Lee har fått godt betalt og er kreditert som produsent på filmene. Fremstillingen, som Aftenpostenmagasinet K nylig ukritisk formidlet, er historieforfalskning for å sikre Marvels økonomiske interesser, skriver Harper i artikkelen.
Jack Kirby har vært involvert i skapelsen av mange Marvel-karakterer som har blitt filmatisert de siste årene. Blant dem kan man nevne Captain America, Fantastic Four, Hulk, X-Men og Iron Man.
ÅRETS OCX-GJESTER <- Eldre | Nyere -> TEGNESERIER SOM FAG
Det kan godt være, men det blir som om Israel var den eneste produsenten av bacon i verden: Jeg ville kjøpt det uansett.
Boikotte den ultimate popkornfilmen, hva blir det neste?
(PS: Israel ble bare nevnt som eksempel på et land som ofte boikottes.)
— Walter Wehus 25. April 2012, 23:05 #
Tidpsunktet der James Sturm med noko truverde kunne ha boikotta Marvel var før han skreiv ein 4-delers Fantastiske Fire serie for forlaget.
Ikkje etterpå.
Det er og verdt å merke seg at heller ikkje Stan Lee fekk opphavsrett eller royalties på karakterane han var med på å skape. Dei inntektane han har hatt i etterkant av at han i praksis slutta som forfattar og redaktør for Marvel på 1970-talet er lønning, bonuspakke og pensjon basert på at han 1) hadde ei sjefsstilling i teikneserieavdelinga og seinare i filmavdelinga og 2) var selskapets andlet utad og i stor grad ansvarleg for merkevarebygginga.
Stan Lee jobba angiveleg i mange år for å få oppretta ein sjefsstilling nr 2 i Marvel, som Art Director, tiltenkt Kirby. Ifølge Lee takka Kirby nei til denne like før han slutta hos Marvel og byrja å jobbe for DC Comics. Istadenfor fekk John Romita SR denne jobben nokre år seinare og var sikra god løn, rettigheiter og pensjon.
Marvel kan ikkje lastast for at Kirby takka nei til eit tilbod som ville ha sikra han på nesten same måte som Stan Lee.
Dei individuelle seriane var sjølvsagt skapt med teiknarane, på dei mest definerande seriane var dette i utgangspunktet Jack Kirby og Steve Ditko.
Sjølve konseptet om eit samla “Marvelunivers” er det elles semje om at Stan Lee var ansvarleg for, som dialogforfattar og redaktør på alle titlane dei første 5-10 åra etter at Fantastiske Fire starta “Marvel Age” i 1961.
Elles er det verdt å merke seg at:
Captain America var skapt av Joe Simon.
Hawkeye og Black Widow var skapt av Stan Lee og Don Heck.
Iron Man vart skapt av Stan Lee, broren Larry Lieber og Don Heck, Kirby stod kun for det opphavelege rustningsdesignet som vart forkasta til fordel for eit design av Steve Ditko for hefte nr 2 (som i farge og design er basisen for rustningen i filmane).
På dei resterande 3, derimot, Nick Fury, Hulk og Thor, så vert Kirby rekna som full medskapar. Reint bortsett frå at den versjonen av Nick Fury dei brukar er ganske forskjellig frå den Kirby var med på å lage, ikkje minst i det at han ser ut som Samuel L. Jackson istadenfor David Hasselhof. Filmversjonen er basert på “Ultimate” linja sin Nick Fury, skapt av Mark Millar og Bryan Hitch og inspirert av Samuel L. Jackson.
Ingen av dei andre serieskaparane involvert i å skape desse figurane har heller opphavsrett eller royalties på karakterane.
Bortsett frå Joe Simon, sjølvsagt, som skapte Captain America åleine (som både forfattar og teiknar) og solgte rettighetane til forlaget som seinare vart Marvel. Han fekk seinare attende rettane til Captain America og forhandla fram ei betre avtale.
Det er verdt å merke seg at arvingane etter Jack Kirby er i søksmål om rettane til fleire av karakterane Kirby var med på å skape (og faktisk enkelte han ikkje var med på å skape) på ein måte som ignorer at karakterane i sin noverande form er like mykje (eller meir) eit produkt av andre serieskaparars innsats og arbeid. X-men til dømes, I Lee og Kirbys variant, var nettsåvidt verdt bryet med å utgi, til ein fekk serieskaparar som Roy Thomas, Neal Adams, Len Wein, Dave Cockrum, Chris Claremont og John Byrne involvert.
Det er klart at Jack Kirby’s arbeid var eit uvurderleg grunnlag for Marveluniverset. Han vart aldri betalt for det han var verd.
Men han vart betalt det han vart lovd og det han hadde gått inn avtale om. Han var i heile perioden han jobba ved Marvel fram til han slutta på slutten av 60-talet den høgst betalde og meistproduserande teiknaren til Marvel.
Kravet om at Kirbys arvingar (ikkje Kirby sjølv) skal få meir pengar er ikkje basert på at Marvel har lurt Kirby eller brutt ein avtale med Kirby men det reint moralske argumentet om at Kirbys arbeid burde verdsetjast høgre (uttrykt i pengar).
Ein kunne like gjerne argumentere for at ein skal boikotte Donald fordi Carl Barks, som skapar av Onkel Skrue og ørten andre bifigurar ikkje fekk opphavsrett og royalties. (Eller at arvingane hans ikkje får royalties av alle Disneyblader med Onkel Skrue, B-gjengen etc.)
Problemet her ligger i sjølve konseptet Work-for-Hire. Viss ein skapar ein karakter og sel den til eit forlag, så kan ein forhandle seg fram til alle mogelege royalties. Viss ein vert hyra inn work-for-hire så jobbar ein teknisk sett på oppdrag og eiger ikkje det ein skaper. Difor får ein kun betalt det som er avtalt på førehand, uansett om ein skapar karakterar som Hulk og Thor og Fantastiske Fire. Dette var Jack Kirby fullt klar over, for det var slik han dreiv sitt eige seriestudio før han var med på å skape “The Marvel Age”.
Ein kan gjerne boikotte Avengers viss ein vil, men der er eigentleg ikkje nokon grunn til å gjere det. Ikkje nokon større grunn enn der er til å boikotte alt anna av Amerikanske filmar og TV-seriar.
Ein ting som er verdt å merke seg her er at boikotten kun er knytta til eit ynskje om at KIRBYS arvingar skal få meir pengar. Don Heck sitt arbeid med Iron Man og Avengers er vel så¨viktig for det produktet som ein ser på skjermen, men ingen løftar stemme i boikott inntil Don Hecks arvingar vert betalt.
Andre felt i USA som manusforfattarar i Film og TV sliter ikkje med dette problemet, rett og slett fordi dei har fagforening som har framforhandla solide royalty-avtaler. Marvel og DC har og royalty-avtaler, men dei trer kun i kraft for karakterer skapt etter ca 1980.
Boikott Avengers den som vil. Sjølv reknar eg med å sjå den ganske mange gonger.
— Knut Robert Knutsen 26. April 2012, 00:08 #
Bare en liten kommentar omkring Captain America: Jack Kirby må regnes som medskaper av figuren. Joe Simon forteller i den reviderte utgaven av selvbiografien “The Comic Book Makers” fra 2003 at han gjorde mesteparten av arbeidet, men han fremstår ikke som den som skapte karakteren alene. Vaskeseddelen på baksiden omtaler til og med Simon som “a creator of Captain America” og ikke “the creator”.
— Kristian Hellesund 26. April 2012, 00:22 #
Formelt sett, juridisk sett, er Joe Simon den einaste skaparen av Captain America. Dette er fordi han kom på ideen, designa Captain America og tok den til Martin Goodman før Jack Kirby vart involvert. Denne forteljinga om korleis karakteren vart skapt er frå førsteutgåva av boka, ein gong på 80-talet (trur eg).
Joe Simon sjølv refererte til Jack Kirby som ein de-facto medskapar, og det var grunnen til at Jack Kirby var istand til å hjelpe Marvel med å hindre Joe Simon i å ta attende Captain America allereie på 60-talet når den første opphavsretts-perioden utlaup.
Utifrå den opphavsrretts-reverseringa Simon søkte om då, så ville Captain America faktisk ha tilhøyrd både Joe Simon og Jack Kirby.
Joe Simon hevdar at Marvel lurte Jack Kirby til å tru at Simon ville ha Captain America åleine, og at det var difor Jack Kirby solgte sine rettigheiter til karakteren til Marvel for ein billig penge (noko som gjorde at Simon trudde at han ikkje kunne ta karakteren vekk frå Marvel).
Innhaldet i Jack Kirbys kontrakt med Marvel er ikkje kjend, men det er sannsynleg at denne ville ha hindra Kirbys arvingar i å søkje om rettigheitane ved neste rettigheitsutlaup på 90-talet.
Uansett så var det med Roz Kirbys velsignelse (Jacks enke) at Joe Simon søkte om å få Captain America reversert kun til seg som einaste JURIDISKE skapar av karakteren.
Så grunnen til at Joe Simon teknisk sett vert referert til som EINASTE skaparen av Captain America er at Jack Kirby gjorde det tvingande naudsynt for Joe Simon å vere så pinleg nøyaktig når han skulle få attende rettane til Captain America.
Bidraget til Kirby innanfor rammane av eit work-for-hire forhold til karakteren, derimot, var så omfattande at Joe Simon ikkje hadde noko problem med å anerkjenne Jack Kirby som ein defacto medskapar av karakteren.
Grunnen til at dette er viktig her er at boikott-tanken baserer seg på ideen om at sidan Jack Kirby var “medskapar” av karakterane så fortener han (og kun han) ein stor del av inntektene frå karakteren. Ingen andre vert tatt hensyn til. Problemet er at innanfor work-for-hire systemet så må ein vere klar over at alle bidragsytarar til ein karakters utvikling er likestilt. Der er hundrevis av mennesker som har bidratt til suksessen til desse karakterane dei siste 50 åra og det dei har til felles er at ingen av dei vart betalt noko meir enn det som var side-raten eller royalty-satsen som gjaldt ifølge kontraktane deira.
Sterankos banebrytande arbeid på Nick Fury Agent of Shield vert ikkje løna når filmen kjem. Ei heller John Buscemas eller Walter Simonsons arbeid på Thor. Ei heller dei mange som har bidratt til sjølve Avengers tittelen. Den versjonen av Bruce Banner/Hulk vi ser her er ikkje basert på Kirbys arbeid i teikneserien, men på TV-serien med Bill Bixby og Lou Ferrigno. Den versjonen av Avengers vi ser her er stilistisk nærare Mark Millar og Bryan Hitch sin versjon.
Det å gi masse pengar til Kirby sine arvingar gjer ikkje det mindre urettferdig for alle dei andre som har bidratt til Avengers suksess og ikkje får ei krone.
Så viss ein skal gi JAck Kirby status som medskapar på Captain America her, så må ein i rettferdighetens navn og gi status som “medskapar” av dei andre Avengers karakterane som Kriby bidrog til, til ganske mange andre serieskaparar.
Marvel-universet (og DC-universet) er nett den typen kreativt arbeid som work-for-hire er lagd for. Det er eit verk der det er vanskeleg å skilje ut att kvar enkelt persons faktiske bidrag til sluttsummen. Som i film og TV.
Ein kan synast at det er urettferdig, men Kirby vart godt betalt for arbeidet han gjorde, han gjekk inn i arbeidet med opne auge og det var han sjølv som forlot Marvel etter eige initiativ.
Viss ein ikkje har tenkt å forkaste heile det kapitalistiske systemet i same slengen, så har ikkje Kirby blitt uredeleg behandla av Marvel og der er ingen reell basis for ein boikott.
Og det er igjen verdt å merke seg at grunnen til at Stan Lee framleis har inntekter frå Marvel og har ein Executive Producer credit på filmane (og kjent som ein “forfengelegscredit” sidan den på film betyr “ein fyr som er med på kjøtt og flesk” i motsetnad til på TV der den oftast betyr “sjefen over alle sjefer”)er at han hadde ein sjefsstilling først i teikneseriavdelinga og så i filmavdelinga og alt dette er delar av sjefskontraktane hans.
Stan Lee har ingen opphavsrettar eller royalties i karakterane han skapte, ingen fleire rettar enn Kirby. Han har faktisk mindre rettar enn Kirby, fordi at viss Kirby-arvingane sine søksmål er suksessfulle (det har dei ikkej vore så langt) så vil rettigheitene til karakterer skapt av Lee og Kirby kun tilfalle Kirbys arvingar. Ikkje Stan Lee. Stan Lees ansettelsesforhold til Marvel gjorde at alle karakterer han skapte for dei automatisk var work-for-hire.
Der er nyansar i denne situasjonen som mange vel å oversjå fordi det er enklare å seie “Marvel ond – individuelle serieskaparar gode”.
— Knut Robert Knutsen 26. April 2012, 07:14 #
Diskusjonen om kreditering av Jack Kirby er gamal, og det er sikkert ein del grums der. Men derfrå og til å nekte å se Avengers-filmen? Nei, så prinsipiell er eg ikkje.
— Trond Sätre 26. April 2012, 08:54 #
Lund:”Selv tror jeg jammen jeg skal ta å boikotte filmen. Den ser jo ganske kjip ut.”
He,he,he,he…..
For meg er dette årets film. Har gledet meg til denne i åresvis.
Ghost Rider 2 var en nedtur, så dette må bare bli bra. Og 2012 fortsetter med Batman og Spider-man på kino. Året lover godt.
Senere kjøper jeg DVDene og ser filmene om igjen.
Umulig å boikotte noe slikt.
— Øyvind B 26. April 2012, 09:08 #
Nå er filmen sett, og jeg kan bare si: Denne må dere se.
Men husk at det pleier å komme mer etter rulletekstene! Merkelig at de fleste ennå ikke har fått med seg det.
Noen som fikk med seg replikken til Stan Lee? Det gikk så fort at jeg såvidt rakk å registrere at han se et eller annet.
— Øyvind B 27. April 2012, 22:28 #
I hvilke Marvelfilmer har Stan “The Man” Lee bidratt med en replikk, noen som har den hele og fulle oversikt?
Avengers-filmen har trillet fem på terningen, både hos Adressa, Dagbladet og VG.
Håper det er begrenset med action i filmen, men mange treffende replikker og gode dialoger, og en smart intrige…
I Marvel Spesial-album med Captain America – Captain Americas død er det likestilt kreditt: Captain America ble skapt av Joe Simon og Jack Kirby.
Hvilke andre superheltfigurer fra Marvel Comics er kreditert opphavsmennene i de nyere seriene?
— Jostein Hansen 28. April 2012, 11:00 #
Stan Lee har bidratt med replikk i: – Captain America – Thor – Spider-man 1 – Spider-man 2 – Fantastic Four – Fantaastic Four rise of the Silver Surfer – Hulk – Incredible Hulk (dersom “wow” er en replikk)
Han har også vært med i X-men, X-men last stand, Spider-man 1, Daredevil, Iron man 1, Iron man 2.
— Øyvind B 28. April 2012, 13:20 #