IMPORTVARE 06 – GRINGOS LOCOS ( 4.03.13 )
Belgiarane, dei er sprø, dei!
Under grupperinga «importvare» ser eg på diverse titlar som ikkje enno er gitt ut på norsk, det einaste kriteriet er at det er ting som eg ville lese sjølv.
Det kontroversielle humor-albumet «Gringos Locos» av Yann og Schwartz kom først ut på fransk i fjor vår og no nyleg på tysk. Dansk versjon kjem frå Carlsen i juni.
Albumet fortel om dei tre Belgiske serieskaparane Joseph Gillain (Jije, kjend for Sprint og Jerry Spring), Maurice de Bevere (Morris, kjend for Lucky Luke) og Andre Franquin (kjend for Sprint, Spiralis og Viggo) som i 1948 reiser til California for å prøve lukka som animatørar hos Walt Disney Studios. Etter ein båttur over havet følgjer ein lang biltur med dei tre serieskaparane, Jijes kone Annie og deira 4 born.
Fokuset for Albumet er den siste delen av reisa, historia startar i Monument Valley og ender i Tijuana, Mexico etter at dei for seint oppdagar at Disney studioet har fått eit av sine sporadiske tilbakeslag og har permittert ein tredjedel av dei animatørane dei allereie har. Med nokre blikk attende til starten på turen.
Historia i seg sjølv er morosam og interessant med mange fornøyelege anekdotar som er superbt sett i scene av Yann, eit fascinerande og detaljert skildra miljø i Schwartz’ feite strek som har mange fellestrekk med stilane til dei tre Serieskaparane. Albumet er overlessa med visuelle referansar til deira verk, og enkelte stader tek teiknarane opp i seg karaktertrekka til sine eigne figurar eller dei opplever referansar til sine eller kvarandres seinare verk. Samstundes kjem der fram hint om Franquins kamp med depresjon og diverse andre nyansar i dei andre karakterane som òg er litt omstridt.
Venskapen og forholdet mellom dei tre, deira forhold til sitt arbeid og konteksten i forhold til den franske serie-marknaden er alle godt skildra, sjølv om ein sterkare og meir eksplisitt etablering av dette hadde styrka historia. (Mange av lesarane veit nok kven desse er, og nokre veit nok at Franquin og Morris jobba saman med Jije som hans assistentar eller lærlingar, men det hadde vore kjekt om ein ikkje hadde tatt så mykje for gitt.)
Albumet står elles mykje på eigne bein som ein humoristisk road-movie som attpåtil har moro med kulturskilnader mellom belgiarar og Amerikanarar og seinare Meksikanarar. Sjølv om desse skilnadane til tider vert litt vel enkelt presentert. Slutten på sjølve albumet hintar òg til ein oppfølgjar.
Albumet er kanskje spesielt av interesse for fans av Jije, Morris og Franquin, men der er òg seriens største problem. I og med at dette ikkje er tynt forkledde versjonar av desse serieskaparane (slik som ein ser i til dømes Will Eisners «The Dreamer» og Gimenez «De Profesjonelle») men ein presentasjon med deira rette namn, så ligg det òg i sakens natur at Yann og Schwartz garanterer for at historia er essensielt korrekt, og i tilleggs-tekstane i den tyske versjonen så er der eit intervju med Yann der han skildrar sin prosess, oppgir sine kjelder og presiserer at han ynskte å vere sannferdig. Han refererer mellom anna til å ha notert seg anekdotar direkte frå samtalar med både Franquin og Morris i periodar der han jobba med dei og å ha intervjua mange andre i venekrins og familie.
Det tyske albumet inneheld òg eit motsvar frå familien til Jije, på vegne av både dei og Franquins familie, der det kjem fram at dei reagerte på dette albumet og prøvde å få det stogga fordi dei meinte at framstillinga av personlegdomane til dei tre var feilaktige, forenkla og karikerte og stelte dei i eit merkeleg og ufordelaktig ljos. Og utifrå den alternative framstillinga som kjem i denne teksten kan det stemme.
Dette er ein trist situasjon, spesielt idet dei tinga som vert trekt fram som feilaktige synast som ting som kunne ha vore gjort annleis utan at det hadde gått merkbart ut over historia. Personleg så gav ikkje dette albumet meg eit negativt inntrykk av nokon av dei, men eg kan forstå at berre det at dei vert ukorrekt framstilt kan verke sårande på familien.
Dette er eit vakkert og underhaldande album, som eg gjerne skulle ha sett på norsk, sjølv om eg tvilar på om det vert aktuelt i den noverande marknaden, så hald eit auge etter den danske versjonen som er varsla i juni (eller spør dykkar regionale teikneserie-leverandør om den). Eg håpar at den danske versjonen òg inneheld ekstramaterialet som er i den tyske utgåva slik at konteksten ikkje går tapt.
Sjølv så valde eg å kjøpe albumet trass i at eg var kjend med motførestellingane, men det kan vere eit vanskeleg val og eg reknar med at ein del ihuga fans vil velje å seie «pass».
Gringos Locos
Manus: Yann Teikningar: Olivier Schwartz
ISBN 978-3-551-72967-5
68 sider
12 Euro
Carlsen Comics
Tysk Utgåve
Kjøpt inn via www.Amazon.de
HERLEG DAGBOK FRÅ HEILAG LAND <- Eldre | Nyere -> ÅRETS NOMINASJONER KLARE
Jeg syntes dette var en morsom historie, og selv om en god del slo meg som historisk suspekt (særlig ting som henviser til tegneseriene de laget) plager ikke det meg nevneverdig. Historisk fiksjon er fremdeles fiksjon, og forenklinger og forvrengninger er ofte nødvendige for fortellingens skyld.
Den franske utgaven ble likevel holdt tilbake mange måneder etter at den var trykket pga. motstanden fra familiene (særlig Jijés sønn), som forlaget ikke ville legge seg ut med. Da den til slutt kom ut var det med en brosjyre klistret inn i permen bak med denne responsen fra familiene, og en lapp foran som forklarte at ikke alt var helt sant.
Siden har det kommet frem at en del av den konkrete kritikken rundt faktiske feil (bl.a. spredt i forskjellige aviser) var ubegrunnet, og at episodene bygger på ting hovedpersonene selv har fortalt. Et omstridt punkt var at Jijé banner på en måte han aldri ville ha gjort… til noen fant et eksempel på at han faktisk gjorde det. Jeg skulle tro at Yanns etterord (som ikke er med i den franske førsteutgaven) bruker disse argumentene. Selvfølgelig er det likevel mulig å gi et feilaktig hovedinntrykk selv om mange av detaljene er korrekte.
Dansk versjon er forresten av Cobolt, ikke Carlsen. Carsten Søndergaard har bekreftet at familieinnlegget blir inkludert, men har ikke nevnt Yanns tekst.
— Andrebyboer 4. March 2013, 10:49 #
Beklager. Eg trudde det var Carslen. Eg skulle ha dobbeltsjekka. Eg er litt overarbeida for augeblikket, ikkje at det er nokon unnskulding.
— Knut Robert Knutsen 4. March 2013, 11:19 #
Ikke noe å beklage for. Artig med disse anmeldelsene av utenlandske serier.
— Andrebyboer 4. March 2013, 13:24 #