Aust er aust

Kulturelle skilnader står sentralt i Silje Rønneberg Hogstad meir eller mindre sjølvbiografiske comeback til teikneseriemediet, «Kottivakkam».

«Kottivakkam» fortel om kunststudenten Nina, som kjem over eit freistande tilbod når ho studerer oppslagstavla på det lokale reisebyrået. Ein indar busett i Norge treng ein deltids norsklærar til sonen sin som er blitt verande igjen heime med resten av familien i Kottivakkam, ein forstad til Chennai (også kjent som Madras) i Sør-India. Motivert av ei oppmoding om oppsøke eit anna miljø for inspirasjon, slår Nina til.

Slik begynner Silje Rønneberg Hogstads første teikneserieroman på ti år, og den første som ho har både skrive og teikna. Hennar førre teikneseriebok, «Ting vi trenger» var teikna av Siv Nordsveen. Utanom det har Silje bidrege med kortare historier og kunstmotiv til Forresten, så lenge den antologien gjekk.

Ein kunne knapt gjette at Silje har laga så få teikneseriar (og teikna endå færre) ved å lese «Kottivakkam». Tilsynelatande går ho uanstrengt inn i formatet, med ein sikker, konsistent stil som er lett og komfortabel å følge. Stilsert, rund og naturleg, med blikk for detaljar i lokal kunst og arkitektur. Palettet varierer frå monokrom fargekoding til full farge. Den grafiske utføringa er metodisk heile vegen.

Når Hogstad først skulle illustrere ei heil teikneseriebok sjølv, måtte det bli denne. Forlaget nøyer seg med å slå fast at serien har sjølvbiografiske trekk, og det aller meste verkar sjølvopplevd. For å understreke dette også i bokas ytre, er nokre av sidene basert på skisser som serieskaparen gjorde i India Viss Hogstad eigentleg har dikta opp mykje av historia (utanom namna på dei involverte), skjuler ho det godt. «Kottivakkam» er jordnær, truverdig og antiklimatisk. Alt dette kan kanskje høyrast ut som synonym for kjedeleg, men heilt ærleg, kjedeleg blir det aldri. Narrativt er boka ikkje så ulik «Ting vi trenger» trass alt, på den måten at forteljinga er meir ein serie med episodar og samtalar enn ein heilskap. Sjølv har eg aldri vore au-pair, men eg er sikker på at opplevingane til Nina er gjenkjennelege nordmenn som har vore det. Sjølv på mindre eksotiske lokasjonar enn Kottivakkam

Nettopp kulturskilnader står sentralt i Ninas reiseskildring. Nokre av dei er heilt generelle, som at Nina blir skulda for å vere uanstendig kledd når ho går ut i shorts og t-skjorte. Langt viktigare er det at Nina (og forfattaren) si bakgrunn som kunststudent gir forteljinga ein distinkt personlegdom. Vertskapet til Nina, Vimalam, er ein middelklassefamilie etter indisk standard, med ein indisk middelklassefamilie sine ideal om akademisk praksis og prestasjon. I ein nøkkelscene merkar Nina at sonen Tanush er dårleg motivert i norsktimen. Så ho prøver noko meir kreativt; ho ber Tanush teikne orda han skal lære. Det ser ut til å hjelpe, men mora Kulali seier straks nei til noko anna enn vanleg pugging. Ein udramatisk scene, men som lesar anar vi at Nina kjenner tilpassingsproblema på kroppen.

Kulalis niese Ayana blir ein god venn for Nina i India (noko som forsida er nøye med å signalisere), og den viktigaste bifiguren. Forholdet deira er hjartet i forteljinga, men har samstundes ei velkommen realistisk slagside. Ayana og Nina kjem overens men heller ikkje dei forstår kvarandre sine kulturelle skilnadar, og Ayana er svært ærleg, på grensa til nedlatande, mot si norske venninne. Særleg om tema som ytre utsjånad og karriere (noko så upraktisk som å studere til å bli kunstnar ser familien Vimalam ikkje vitsen med). Andre gonger kan ho derimot setje Ninas åndelege fattigdom(?) i eit trøystande relieff. Ayana er vennleg og imøtekommande men men også så fjernt frå Nina og oss at ho kunne vore brukt som eit bildeeksempel på Rudyard Kiplings omkved “East is east, and west is west…”.

Alle samtalar på det regional folkespråket, Tamil, er attgjeve utan omsetjing i sjølve teikneserien. Omsetjingane står bakerst. Stort sett er det snakk om veldig trivielle ting som du ikkje har bruk for å få «spontanomsett» uansett. Men nokre stader er det snakk om dialogstykker som seier litt om kulturskilnadene. Og i eit tilfelle er det snakk om ei opplysing som er viktig for plottet (i den grad historia har eit plott), og det nærmaste boka kjem eit vendepunkt.

Eg forstår korleis serieskaparen kan ha grunngjeve dette grepet. Meninga, vil eg tru, er at vi skal følgje Nina i augneblinken, og føle oss like framande som ho gjer sjølv. Samstundes minner det oss om kor fjernt vi, til ei kvar tid, eigentleg står både frå handlinga og frå henne. «Kottivakkam» er ein teikneserie som liksom berre flyter av garde. Som vinterens “Oslolovers” gir “Kottivakkam” oss innsikt både i serieskaparens personlegdom og livserfaring. Men trass i ei ærleg framstilling av kulturkollisjon, blir lesaren aldri utfordra eller involvert. Til slutt sit vi igjen med eit vakkert “comfort food”-eksempel på sjangeren teikna biografi.