Eg var ikkje heilt førebudd på nivået då Annika Linn Verdal Homme lanserte sin første teikneserie som auteur – Eit ord eg har ei forkjærleik for, men som verkar meir treffande enn på lenge med ei bok som «Lava» .
I tillegg til ei bildebok har Annika Linn Verdal Homme tidlegare gitt ut ein teikneserie – «Bilde av en brennende Tesla» (Aschehoug 2023). Den gongen blei manus til under meir kompliserte omstende, men med kreative adapsjonsløysingar og visuelle særpreg gjorde teiknaren boka til si eiga. Å gi henne si heilt eiga teikneseriebok denne gongen var kanskje ikkje ei så vanskeleg avgjerd for Aschehoug. Men eg var ikkje førebudd på nivået
Ein anar med ein gong at Homme har det som skal til, når boka opnar med ein drivande god in medias res. Evi er på sjukehus, kunngjer ho på sosiale media, åleine på Tenerife. Eit par enkle men pirrande plott-detaljar som lett fangar merksemda. Så får vi veka før haustferien i detalj, og den begynner med at faren til Evi kunngjer at han og mora skal separerast. Derifrå går veka frå den eine katastrofen til den andre, og i god tid før vi har passert dei første 100 sidene, har historia fått eit klart galgenhumoristisk preg. Ein vil både le av Evis ulukke, og rase med henne.
Anmeldarar som var misnøgde med unyanserte foreldreskildringar i t.d. «Jeg vil ikke være her!» nyleg vil kanskje ikkje vere begeistra for foreldra til Evi, heller Faren er rådvill og tafatt og gjer desperate forsøk på å lette samvitet. Mora har allereie forsvunne (fysisk) når historia tek til for å oppfylle ein slags bohemdraum langt vekke, og ho venter at Evi skal dele begeistringa og pent følgje med henne på lasset. Det gjer ho ikkje, og det vil ho ikkje.
Jo, foreldra er karikerte, men «Lava» har neppe ambisjonar om å vere ein veldig alvorleg og reflektert forteljing om skilsmisse. Det er dei rå kjenslene til eit skilsmissebarn – og i ei utvida tolking, til ein frustrert ung tenåring generelt – eg trur ho ønsker å uttrykke.
Og her kjem vi inn på dei særskilte kvalifikasjonane til Homme som grafikar. Teikneseriar handlar alltid om samspelet mellom tekst og bilde, men Homme gjer meir ut av dette enn dei fleste. I utgangspunktet hadde eg litt vanskeleg for å vende meg til den visuelle presentasjonen hennar: stive, naivistiske figurar med breie hesteansikt på skjematisk, kubistisk arkitektur og i flate, gjerne litt uharmoniske fargar.
I «Lava» gjer ho det enkle og naive til ein styrke, for å visualisere korleis Evi føler verda hannar rase saman. Kvar gong ho møter ein ny skuffelse er det som om jorda sluker henne og ho ramlar ned i ein lavapøl. Lavaen med sin trugande, urolege raudfarge er eit tilbakevendande bilde, men det er betydeleg med sinnrike variasjonar. Mellom anna dukkar mora opp som eit mentalt bilde av eit hinder i eit videospel. I tillegg er delar av handlinga fortald gjennom Evi sin mobil
Som vi etter kvart skal sjå er ikkje lava valt berre fordi det er ein dramatisk allegori i ein sterk farge heller. Det har også samanheng med historias reisemål, Tenerife, og får seinare endå ei tyding som eg ikkje skal røpe her.
Stilen er ikkje berre sinnrik, men også konsekvent: I den augneblinken Evi går ut av flyet på Tenerife, får fargepaletten i serien et gjennomgåande skarpt, lysegult skjær som varer heile opphaldet. Etter den erfaringa vi har hatt med Hommes grafiske forteljemåte så langt i boka, ville fråværet av ein slik effekt nesten ha kjenst som ei bortkasta moglegheit.
Mens vi snakkar om grafiske skiljelinjer mellom Syden og heime, kan det elles leggast til at Homme gjer seg særleg stor flid med å teikne både tradisjonell og turistifisert moderne arkitektur på Tenerife, samanlikna med dei anonymiserte husa heime i Norge. Også det er kanskje ein markør. Dess meir ein leser, dess smartare og meir bevisst komponert verkar heile herlegdomen som er blitt «Lava».
Sjølv om det ligger eit solid plott-poeng, eit klimaks, til grunn for historia har Annika Linn Verdal Homme litt å lære om manusarbeid, sett i isolasjon. Delar av forteljinga verkar innfallsbasert, og måten serieskaparen avsluttar boka på, tydar då også på at ho er klar over sine eigne avgrensingar. Når eg likevel slår fast at Homme er ein sann auteur, er det fordi ho er særs dyktig på kreativ og dynamisk tenking i kombinasjonen av tekst, bilder, fargar og fontar. Og om dialogen tidvis kan kjennast litt planlaus, er den også prega av hjarteleg spontanitet, kraft og humoristisk timing. Om «Lava» ikkje er ei heilstøypt forteljing, så er det ein heilstøypt teikneserie.
Lava
Av Annika Linn Verdal Homme
256 sider
349 kr.
Aschehoug
Les også:
Bilde av ein grotesk kjempebaby
